Những dòng sông, bãi biển và đại dương của Việt Nam đang trở thành nơi tiếp nhận một lượng lớn rác thải nhựa, đe dọa nghiêm trọng đến hệ sinh thái tự nhiên cũng như môi trường sống của con người.
Hằng năm vẫn có hàng triệu tấn rác thải nhựa được thải ra môi trường tại Việt Nam, chủ yếu từ túi nilon, chai nhựa và các sản phẩm nhựa dùng một lần. Tuy nhiên, theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), Việt Nam hiện thải ra khoảng 1,8 triệu tấn rác nhựa mỗi năm, trong đó chỉ khoảng 10% được tái chế, phần còn lại chủ yếu bị chôn lấp hoặc đốt bỏ.
Rác thải nhựa tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ. Lượng tiêu thụ nhựa dùng một lần ngày càng gia tăng cùng với tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế. Mặc dù góp phần phục vụ nhu cầu sinh hoạt và sản xuất, việc sử dụng nhựa quá mức đã tạo áp lực lớn lên hệ thống thu gom và xử lý chất thải. Theo UNDP, Việt Nam phát sinh hơn 8.000 tấn rác thải nhựa mỗi ngày và khoảng 75% chất thải rắn, bao gồm nhựa, chưa được quản lý hiệu quả. Không chỉ gây ô nhiễm sông ngòi và bờ biển, rác nhựa còn làm suy giảm đa dạng sinh học khi nhiều loài sinh vật biển như rùa, cá và chim biển mắc kẹt hoặc nuốt phải nhựa. Thêm vào đó, các mảnh vi nhựa từ quá trình phân hủy còn xâm nhập vào nguồn nước và chuỗi thức ăn, gây tác động tiêu cực đến sức khỏe con người và làm suy thoái các hệ sinh thái quý giá của chúng ta.
Trạm Xanh đang nỗ lực tạo ra sự cân bằng hài hòa giữa phát triển kinh tế, nhu cầu tiêu dùng và việc giảm thiểu rác thải nhựa nhằm bảo vệ môi trường sống, hệ sinh thái tự nhiên và sức khỏe cộng đồng theo hướng bền vững.
Chiến lược của Trạm Xanh bao gồm:
- Giảm thiểu những tác động tiêu cực của rác thải nhựa đối với môi trường ở cả đô thị, nông thôn và khu vực ven biển
- Thúc đẩy các hoạt động phân loại, thu gom và tái chế rác thải nhựa hiệu quả hơn tại cộng đồng; Mở rộng các chương trình truyền thông nâng cao nhận thức về ô nhiễm nhựa và lối sống xanh
- Khuyến khích sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường thay thế nhựa dùng một lần; Gia tăng số lượng doanh nghiệp, trường học và cộng đồng áp dụng mô hình giảm thiểu rác thải nhựa bền vững
- Khuyến khích thêm nhiều người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường và giảm rác thải nhựa để cải thiện chất lượng sống tại địa phương
- Phục hồi và làm sạch các khu vực bị ô nhiễm rác thải nhựa như sông hồ, bãi biển và khu dân cư
- Giảm lượng rác thải nhựa thất thoát ra môi trường tự nhiên thông qua các hoạt động tái sử dụng và tái chế
- Tiếp tục tìm kiếm những giải pháp đổi mới và mang tính đột phá nhằm nâng cao hiệu quả giảm thiểu rác thải nhựa trong cộng đồng
- Gia tăng số lượng doanh nghiệp, trường học và cộng đồng áp dụng mô hình giảm thiểu rác thải nhựa bền vững
Áp dụng phương pháp tiếp cận cộng đồng sẽ giúp đánh giá đầy đủ nhu cầu của tất cả các nhóm đối tượng liên quan đến công tác giảm thiểu rác thải nhựa. Phương pháp này có sự tham gia của nhiều bên, bao gồm cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường học, tổ chức xã hội và cộng đồng địa phương. Sự hợp tác này sẽ góp phần xây dựng những giải pháp phù hợp, hiệu quả và bền vững, không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm nhựa mà còn tạo ra môi trường sống xanh – sạch – đẹp cho thế hệ hiện tại và tương lai.